Opleiding Positief Provocatief Coachen

Provocatief coachen is een krachtige vorm van coaching waarbij je met warmte, speelsheid en gerichte positieve provocatie beweging creëert op momenten waarop klassieke coachgesprekken vastlopen. In deze Opleiding Provocatief Coachen ontdek je hoe humor, creativiteit en onverwachte interventies nieuwe ruimte openen bij coachees die vastzitten in overtuigingen, patronen of zelfkritiek.

Provocatieve coaching vertrekt vanuit een liefdevolle, nieuwsgierige maar toch uitdagende houding. Je leert hoe humor en lichtheid het contact met je coachee verdiept, hoe positieve provocatie ontwapent in plaats van afstoot en hoe speelsheid coachees helpt om hun eigen aannames te herbekijken.  Zoals de Haan (2024) aantoont, is het niet de methode van de coach die het verschil maakt, maar de coach zelf: de menselijkheid, het afstemmen en het vermogen om écht aanwezig te zijn zijn cruciale elementen, niet het blind volgen van een model of techniek. Anders dan wat vaak wordt gedacht, maakt een positief provocatieve aanpak je niet harder of afstandelijker. Integendeel: door spanning, verwarring, speelsheid en warmte op een bewuste manier te combineren, wordt de coaching net menselijker, eerlijker en effectiever.

In deze zesdaagse training stap je uit de voorspelbaarheid van de klassieke coachtechnieken. Je ontwikkelt een streetwise manier van werken waarin je niet fixeert of pleast, maar op een ontspannen manier impact hebt.  Empathie, zorgvuldig luisteren en goede coachvragen stellen, blijven waardevol, maar ze zijn niet altijd genoeg om echte beweging te creëren. Je ontdekt hoe provocatief coachen empathie juist versterkt, omdat je de coachee uitnodigt om zichzelf te verdedigen tegen een te smal zelfbeeld. Daar is precies waar verandering ontstaat.

Het anti coaching-perspectief - het spelen met tegendraadse interventies, scherpe humor en liefdevolle confrontatie - helpt je om frisser, vrijer en dichter bij jezelf te coachen. Je leert humor te doseren, spanning functioneel te gebruiken en positieve provocatie veilig in te zetten, ondersteund door recente inzichten over humor in coaching en de provocatieve therapie van Frank Farrelly.

De Opleiding Provocatief Coachen biedt een stevig theoretisch fundament, gecombineerd met veel experimenteren, playfulness en praktische toepassingen waarmee je direct in je coachpraktijk aan de slag kan. Je ontdekt een manier van coachen die natuurlijk, menselijk en verfrissend licht aanvoelt en juist daardoor verrassend veel diepgang brengt.  Dankzij de opleiding kan je uit de voorspelbaarheid van klassieke coaching stappen.

Meer informatie over Provocatief Coachen vind je in deze blog: Wat is provocatief coachen? Principes en technieken.

De Opleiding Provocatief Coachen richt zich tot coaches, therapeuten, psychiaters, maatschappelijk werkers en hulpverleners die willen ervaren hoe humor, speelsheid en positieve provocatie meer diepgang en beweging creëren in coaching en begeleiding. 

Voorkennis in gespreksvaardigheden en coaching is aangewezen maar niet noodzakelijk.

• Je ontdekt de wetenschappelijke basis van humor en positieve provocatie in provocatieve coaching.
• Je leert vastgelopen coachingsgesprekken opnieuw in beweging brengen door speelsheid, humor en provocatieve coaching doelgericht in te zetten.
• Je leert als coach humor professioneel, warm en doelgericht gebruiken als instrument voor verandering.
• Je begrijpt hoe je spanning benut in plaats van vermijdt en hoe dit leidt tot meer diepgang in je coaching.
• Je herkent de kracht van playfulness en creativiteit in het vergroten van empathie en inzicht.
• Je past de provocatieve houding, de basiselementen van provocatief coachen en enkele gerichte interventies (zoals vergroten, overdrijving, humor, polariseren en statusspel) bewust, veilig en doelgericht toe.
• Je differentieert tussen verschillende soorten humor en past ze effectief toe in coaching.
• Je werkt als coach vanuit een nieuwsgierige, niet-sturende houding, zonder te fixen of te pleasen.
• Je past provocatieve interventies toe met warmte, respect en impuls.  Zo groei je uit tot een stevige coach die provocatief coachen en humor professioneel kan inzetten om diepgaande en duurzame verandering teweeg te brengen.
• Je versterkt acceptatie en eigenaarschap bij de coachee door humor en provocatieve coaching in te zetten.
• Je leert complex menselijk gedrag met meer mildheid, lichtheid en inzicht te benaderen.

Dag 1: De essentie van humor en provocatie

• Definitie van positieve provocatie
• Verschillen tussen traditioneel en provocatief coachen
• Ontstaansgeschiedenis van de provocatieve therapie en de rol van humor daarin
• Niet adviseren maar uitdagen
• De liefdevolle houding
• Niet helpen als coach

Dag 2: De bouwstenen van provocatieve communicatie

• De basisinterventies van provocatief coachen
• Accepteren en vergroten van problemen
• Werken met humor, overdrijving en verbeelding
• De kern van het probleem naar boven halen
• Mini-provocatieve gesprekken oefenen

Dag 3: De voordelen van problemen

• De functie en voordelen van problemen
• Leren afstand nemen van de oplossing
• Interventie ‘Dubbele Punt’: leren polariseren
• Weerstand als motor voor verandering

Dag 4: Humor, status en veiligheid

• Theorie: functies van humor en humor in coaching
• Loskomen van de expertrol
• Spelen met status en emotie
• Helpende versus niet-helpende humor
• Creëren van veiligheid voor jezelf en je coachee

Dag 5: Demonstratiedag: het provocatieve proces en niet helpen voor begeleiders

Tijdens deze demonstratiedag leer je provocatief coachen vooral door te kijken, te begrijpen en te ervaren. De trainers werken live rond echte cases van deelnemers, waardoor je van dichtbij ziet hoe humor, positieve provocatie en ‘niet helpen’ beweging kunnen creëren. Je krijgt inzicht in het volledige provocatieve proces en de kans om zelf korte interventies uit te proberen.

• Eigen vragen of situaties uit de praktijk inbrengen
• Live coachsessies door de trainers rond cases van deelnemers
• Observeren hoe humor, provocatie en ‘niet helpen’ worden ingezet in het gesprek
• Samen analyseren en bespreken wat er gebeurt en wat het effect is
• Korte theoretische duiding gekoppeld aan de live sessies
• Zelf korte interventies oefenen in duo’s of kleine groepjes
• Ervaringen uitwisselen en reflecteren in groep

Wil je eerst even proeven van deze manier van werken? Dan kan je deze demonstratiedag ook afzonderlijk volgen.  Meer informatie hierover op deze webfiche: Niet helpen voor begeleiders.

Dag 6: Vooroordelen, stereotypen en integratie

• Werken met stereotypen, vooroordelen en zelfbeelden
• Een langdurig provocatief gesprek voeren
• Provocatieve evaluatie van het leerproces
• Eigen ontwikkeling en stijl delen in de groep

• Naast de zes opleidingsdagen plan je als (sub) groep twee intervisiemomenten van telkens drie uur. Intervisie biedt een veilige speelse ruimte om te reflecteren op uitdagende situaties en om technieken verder te oefenen. Je leert het provocatieve intervisiemodel gebruiken.
• Je oefent de vaardigheden van positief provocatief coachen op drie coachees. Deze coachees mag je zelf kiezen, zowel uit je privéomgeving als uit je werkcontext.
• Je leert door zelf te ervaren: door zelf gecoacht te worden, te oefenen met eigen casussen en door feedback te ontvangen van ervaren begeleiders.
• Vooraf lees je enkele hoofdstukken en artikelen en vul je een vragenlijst in. Na elke tweedaagse module maak je korte opdrachten (ongeveer drie uur werk).
• Verder werken we met:
  • improvisatieoefeningen om spontaniteit, speelsheid en faalplezier te vergroten.
  • psychologische verdieping via basisemoties en Rationeel-Emotieve Training (RET).
  • fysieke oefeningen om controle los te laten en intuïtiever te werken.
• Je leert met hoofd, hart en lijf. Dankzij persoonlijke feedback en veel ruimte om te experimenteren, groei je niet alleen als coach maar ook als mens.

• Je krijgt een syllabus, enkele artikelen en concrete technieken die je stap voor stap ondersteunen bij het inoefenen van positief provocatief coachen.
• Je werkt met het boek U lijkt me een hopeloos geval van Adélka Vendl.

Wil je eerst ervaren hoe humor, provocatie en ‘niet helpen’ werken in de praktijk? Dan kan je de ééndaagse demonstratiedag Niet helpen voor begeleiders volgen die deel uitmaakt van deze opleiding (dag 5 uit de opleiding). Tijdens deze dag kijk je mee naar live coachsessies rond cases van deelnemers, bespreek je wat er gebeurt en krijg je de kans om zelf korte interventies uit te proberen.

• Podcast Adélka Vendl: Humor op de Divan
• Podcast Freek Sarink: Humor in coaching en therapie
• Blog: Niet helpen als coach: humor en provocatief coachen in actie
• Blog: Wat is provocatief coachen? Principes en technieken

Adélka Vendl is psycholoog, trainer, auteur en PhD-onderzoeker, gespecialiseerd in positieve provocatieve therapie. Ze leidde al meer dan 750 professionals op in deze onconventionele aanpak waarin humor, uitdaging en liefdevolle frictie centraal staan. Adélka is oprichter van Vendl Opleiden & Ontwikkelen, een opleidingsinstituut dat vooroploopt in de provocatieve psychologie in Nederland en België.

Haar werk combineert academische diepgang met praktijkgerichte speelsheid. Als promovenda aan de KU Leuven onderzoekt ze de rol van humor in coaching en therapie, een onderwerp waar ze ook internationaal over publiceert en spreekt. Ze is erkend Master Trainer bij de NOBTRA en geregistreerd psycholoog NIP.

In haar opleidingen brengt Adélka een unieke mix van scherpte en warmte. Ze weet met haar lef, creativiteit en provocatieve coaching telkens weer beweging te creëren, juist daar waar anderen vastlopen. Haar missie: hulpverleners leren hoe ze minder kunnen 'helpen' en meer kunnen uitdagen, zodat cliënten échte stappen zetten.

Adélka is auteur van het boek U lijkt me een vrij hopeloos geval. Provocatief coachen: interventies die werken, dat inmiddels een standaardwerk is in het veld. Ze begeleidt ook jonge vrouwelijke leiders via The Coaching Fellowship en werkt regelmatig samen met organisaties zoals de Politie, KLM, VNG, universiteiten en ministeries.  Adélka's motto? Learning should be authentic and fun!

Freek Sarink is psycholoog, systemisch therapeut en trainer met een uitgesproken en activerende stijl. In zijn trainingen combineert hij humor, uitdaging en warmte om mensen uit hun comfortzone te halen en tot nieuw gedrag te brengen. Hij gelooft dat echte groei ontstaat wanneer je belemmerende overtuigingen niet alleen analyseert, maar ook durft te bevragen en te doorbreken.

Freek werkt vanuit de principes van de provocatieve psychologie. Daarbij gebruikt hij humor en lichte confrontatie om patronen zichtbaar te maken en beweging te creëren. Zijn aanpak is direct en speels, maar steeds respectvol en gericht op resultaat. Hij helpt professionals om minder te blijven hangen in reflectie en sneller over te gaan tot actie en experiment.

Als trainer heeft Freek ruime ervaring in het begeleiden van HR-professionals, coaches en leidinggevenden. Hij werkte onder meer als docent aan verschillende universiteiten en als trainer voor KSG Berenschot. Vandaag geeft hij trainingen en workshops in onder andere Nederland, België, Spanje en Polen.

Freek startte zijn loopbaan in de psychiatrie en heeft vandaag een eigen praktijk in Leiden, waar hij individuele cliënten, koppels en gezinnen begeleidt. Daarnaast doet hij wetenschappelijk onderzoek naar de rol van humor in psychotherapie in het kader van een promotietraject aan de Universidad de Almería.

Hij is aangesloten als systeemtherapeut bij de Nederlandse NVRG, de Spaanse FEATF en het Europese EFTA-netwerk.