Niet helpen als coach: humor en provocatief coachen in actie

Stel je voor: een coachee die voor je zit, blijft zichzelf een minkukel vinden en komt maar niet vooruit. Elke poging tot hulp landt in het moeras van zelfmedelijden. En jij? Jij helpt hem niet. Je bevestigt hem in zijn hopeloosheid. Je knikt begrijpend en zegt: “Ja joh, jij komt hier echt nooit meer uit. Weet je, sommige mensen zijn nu eenmaal gewoon verloren.”

Provocatief coachen betekent de helper in jezelf even parkeren. Het is de kunst van het niet-helpen, precies op het juiste moment. Waarom? Omdat de coachee dan ineens iets doet wat hij al tijden niet heeft gedaan: hij verdedigt zichzelf. Tegen jóu. Hij komt in beweging. En voilà, verandering.

Je bent een bondgenoot van het ongewenste patroon. Je speelt advocaat van de duivel, cheerleader van het drama, sidekick van de saboteur. Maar ondertussen laat je tussen de regels door voelen: “Ik zie je. Ik geloof in je.”

Je bent dus warm én uitdagend. Liefdevol én brutaal. En vooral: je blijft erbij. Provocatief coachen is relationeel werk. Het is geen techniekentrucje, maar een manier van zijn.

Wie deze manier van werken grondig wil leren beheersen, kan zich verdiepen in de Opleiding Positief Provocatief Coachen.

Wanneer je provocatief coacht, laat je de verantwoordelijkheid radicaal bij de ander. Je toont geen medelijden, maar vertrouwen. Geen reddingsboei, maar een spiegel. En je vertrouwt erop dat de ander zelf kan zwemmen – ook als hij dat even vergeten is.

Je verleidt iemand uit zijn slachtofferrol, niet door begrip, maar door overdrijving. “Je bent inderdaad de meest kansloze figuur die ik ooit heb ontmoet. Zelfs je excuses zijn moe.”

En daar, in dat moment van absurdisme, ontstaat ruimte. Voor verzet. Voor zelfspot. Voor perspectief.

Humor is geen sausje. Het is de kern. Zonder humor is het geen provocatief coachen, maar gewoon grof zijn. Humor opent, verbindt, relativeert en raakt. Frank Farrelly zei: “Als de coachee niet lacht tijdens de sessie, doe je geen provocatieve therapie – en wat je doet kan zelfs schadelijk zijn.”

Humor maakt het draaglijk. Het creëert een veilige afstand tot de pijn, zonder die te ontkennen. Het laat de coachee zichzelf zien in een spiegel die tegelijk genadeloos en liefdevol is. Humor doorbreekt vastgeroeste denkpatronen en zet het brein op een ander spoor.

Een provocatief coach gebruikt humor niet om de pijn te ontwijken, maar om er samen naar te kijken – schuin, met een grijns en misschien een traantje erbij.

Je speelt met taal, met stem, met timing. Je overdrijft, je onderdrijft, je zegt het ondenkbare. En ondertussen blijf je afgestemd. Want alleen als de onderstroom klopt – jij bent bij mij, ik ben bij jou – werkt het.

Provocatief coachen is geen excuus om lomp te zijn. Het is een kunst. Een dans tussen uitdagen en dragen. Tussen confronteren en koesteren. Tussen humor en ernst. Het vereist lef, liefde en een scherpe antenne.

Dus nee, je helpt niet. Je provoceert. Je prikkelt. Je daagt uit. En dat is precies waarom je zo verdomd behulpzaam bent.

Lees verder: Wat is provocatief coachen? Principes en technieken

Provocatief coachen vraagt moed, relationele scherpte en een goed gevoel voor humor in coaching. Wil je dit professioneel leren inzetten binnen een veilig en ethisch kader?  Ontdek de Opleiding Positief Provocatief Coachen.  Tijdens deze opleiding leer je hoe niet-helpen, uitdagen en humor krachtige interventies worden binnen coaching.